Historia

Pierwszym organem, który zajął się w Polsce zagadnieniami nazewnictwa geograficznego poza granicami kraju, była Komisja Nazw Geograficznych, powołana w 1951 roku przy Polskim Towarzystwie Geograficznym. W 1953 roku komisja ta została przeniesiona do Instytutu Geografii Polskiej Akademii Nauk zmieniając nazwę na Komisję Ustalania Nazw Geograficznych i zajęła się opracowywaniem polskich nazw geograficznych ważniejszych obiektów położonych poza Polską publikując wyniki swojej pracy w latach 1952 - 1956 w 15 zeszytach Biuletynu Geograficznego i Dokumentacji Geograficznej oraz w 1959 roku w kompendium Polskie nazewnictwo geograficzne świata, opracowanym przez L. Ratajskiego, J. Szewczyk i P. Zwolińskiego. Wydawnictwo to, chociaż było wykorzystywane w wielu słownikach, encyklopediach i opracowaniach geograficznych, nie posiadało urzędowej mocy prawnej.

Powołanie oficjalnego organu nazewniczego

Wobec ogólnoświatowej akcji standaryzacji nazw geograficznych zainicjowanej przez ONZ, czemu poświęcono I Międzynarodową Konferencję ONZ w 1967 roku w Genewie, pilną sprawą stało się utworzenie w Polsce ciała upoważnionego do ustalania oficjalnych nazw geograficznych świata, decydującego o zakresie używania polskich nazw tradycyjnych, rozstrzygającego o sposobach transkrypcji i transliteracji z alfabetów niełacińskich itp. Inicjatorem powstania takiej komisji był wówczas Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Po opracowaniu propozycji wspólnie z Instytutem Geografii PAN, uzgodnieniu z zainteresowanymi instytucjami, powyższa komisja miała działać przy Prezesie GUGiK. Ostatecznie jednak przedstawione propozycje w tej sprawie nie zyskały aprobaty ówczesnych władz Urzędu.

Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych Świata została powołana przez Prezesa Rady Ministrów w 1973 roku przy Ministrze Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (zarządzeniem Nr 29 z dnia 12 kwietnia 1973 r.) pod przewodnictwem Lecha Ratajskiego. Po śmierci Lecha Ratajskiego w listopadzie 1977 roku nastąpiła przerwa w działalności Komisji do końca 1978 roku, kiedy to Prezes Rady Ministrów zarządzeniem Nr 75 z dnia 4 grudnia 1978 r. powołał Komisję Standaryzacji Nazw geograficznych Świata w zmienionym składzie. Jej przewodniczącym został Jerzy Kondracki.

W 1984 r. nastąpiła dalsza zmiana organizacyjna, mianowicie zarządzeniem Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 22 lutego został powołany nowy skład Komisji, przy czym zmodyfikowano jej nazwę na "Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski". Przewodniczącym został ponownie Jerzy Kondracki. W okresie od czerwca 1985 do maja 1987 roku działalność Komisji była zawieszona.

Następnie w 1987 r. Komisja została powołana na nowo przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Po kolejnej reorganizacji administracji państwowej, decyzją Nr 21 Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 października 1988 r. Komisja znalazła się w resorcie Ministra Edukacji Narodowej (MEN) i działała do 1997 r. pod przewodnictwem Jerzego Kondrackiego. Ostatnie posiedzenie Komisji przy Ministrze Edukacji Narodowej odbyło się 4 listopada 1997 r.

Z kolei po reorganizacji administracji państwowej w 1997 r. Komisja została przydzielona Głównemu Geodecie Kraju w resorcie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Następnie została powołana przez ministra tego resortu rozporządzeniem z dnia 24 marca 2000 r. z określeniem trybu i zakresu jej działania. Skład osobowy Komisji został ustalony przez Głównego Geodetę Kraju Zarządzeniem Nr 9/2000 z dnia 4 września 2000 r.

Przy kolejnej reorganizacji administracji państwowej Główny Geodeta Kraju, a wraz z nim i Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski znalazła się w resorcie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego i Budownictwa. W następstwie Ustawy z 22 grudnia 2000 r. została zmodyfikowana ponownie nazwa Komisji na "Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej" (nowa nazwa formalnie obowiązuje od marca 2001 roku, lecz stara nazwa jest ciągle używana, np. w publikacjach). W październiku 2001 roku nastąpiło przeniesienie Głównego Geodety Kraju, a zatem i Komisji, do resortu Ministerstwa Infrastruktury, które od października 2005 roku istnieje pod nazwą Ministerstwa Transportu i Budownictwa.

Podstawa prawna działalności Komisji

• Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne wraz ze zmianami (Dz. U. z 1989 r., Nr 30, poz. 163; jednolity tekst: Obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 24 października 2000 r.
  w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo geodezyjne
  i kartograficzne - Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 oraz późniejsze zmiany
  Dz. U. z 2000 r., Nr 120, poz. 1286; Dz. U. z 2001 r., Nr 110, poz. 1189; Dz. U.
  z 2001 r., Nr 115, poz. 1229; Dz. U. z 2001 r., Nr 125, poz. 1363)
  
  

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie trybu i zakresu działania Państwowej Rady Geodezyjnej i Kartograficznej i Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski oraz zasad wynagradzania ich członków (Dz. U. z 2000 r., Nr 26, poz. 316)
  
  

• Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2000 r.
  w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju Regionalnego
  i Budownictwa (Dz. U. z 2000 r., Nr 50, poz. 589)
  
  

• Zarządzenie nr 3/2008 Głównego Geodety Kraju z dnia 6 lutego 2008 r. w sprawie określenia składu osobowego Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski
  
  

• Ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 1 20, poz. 1268)
  

Skład Komisji

Przewodniczący:
Dr inż. Waldemar Rudnicki
Główny Urząd Geodezji i Kartografii

Wiceprzewodniczący:
Prof. dr hab. Andrzej Markowski
Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN
Uniwersytet Warszawski
Instytut Języka Polskiego

Mgr Maciej Zych
Uniwersytet Warszawski
Katera Kartografii

Sekretarz:
Mgr Katarzyna Przyszewska
Główny Urząd Geodezji i Kartografii

Członkowie:

Prof. dr hab. Stanisław Alexandrowicz
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Instytut Historii i Archiwistyki

Dr Andrzej Czerny
Polska Akademia Nauk
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania

Prof. dr hab. Janusz Danecki
Uniwersytet Warszawski
Instytut Orientalistyczny

Prof. dr hab. Janusz Gołaski
Akademia Rolnicza w Poznaniu

Dr hab. Romuald Huszcza, prof. UW i UJ
Uniwersytet Warszawski
Katedra Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki

Mgr Sabina Kacieszczenko

Mgr Dariusz Kalisiewicz
MaDar s.c. Spółka Edytorsko-Redakcyjna

Mgr Artur Karp
Uniwersytet Warszawski
Instytut Orientalistyczny

Zbigniew Obidowski
Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Protokół Dyplomatyczny

Mgr Jerzy Ostrowski
Polska Akademia Nauk
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania

Dr Jarosław Pietrow
Uniwersytet Warszawski
Katedra Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki

Płk Jerzy Pietruszka
Sztab Generalny Wojska Polskiego
Zarząd Geografii Wojskowej

Prof. dr hab. Andrzej Pisowicz
Uniwersytet Jagielloński
Instytut Filologii Orientalnej

Prof. dr hab. Ewa Walnicz-Pawłowska
Uniwersytet Stefana Kardynała Wyszyńskiego
Wydaniał Nauk Humanistycznych

Mgr Bogusław R. Zagórski
Instytut Ibn Chalduna
Piastów