Nazwy w językach mniejszości w Polsce

1 maja 2005 roku weszła w życie „Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym”. W ustawie zostały uregulowane między innymi zasady używania języków mniejszości oraz nazewnictwa geograficznego w tych językach.

Ustawa dopuszcza używanie języka mniejszościowego jako języka pomocniczego, w kontaktach z organami gminy oraz w postępowaniu sądowym pierwszej instancji. Język mniejszości, jako język pomocniczy może być używany wyłącznie na terenach gmin, w których liczba mieszkańców należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy, wynosi co najmniej 20% mieszkańców i gmina została wpisana do „Urzędowego rejestru gmin, w których używany jest język pomocniczy”. Wpis do „Rejestru” dokonywany jest wyłącznie na wniosek rady gminy, w której ma obowiązywać język mniejszościowy.

Ustawa określa także, że obok ustalonych w języku polskim nazw geograficznych mogą być używane, jako nazwy dodatkowe, tradycyjne nazwy w języku mniejszości dla miejscowości, obiektów fizjograficznych oraz ulic. Nazwy miejscowości niezamieszkanych, obiektów fizjograficznych oraz ulic, placów itp. w językach mniejszości mogą być ustalone tylko w gminach, w których mniejszość, w której języku ma być ustanowiona nazwa, stanowi co najmniej 20% mieszkańców. W przypadku miejscowości zamieszkanych, nazwy mniejszościowe mogą być ustalane również dla gmin nie spełniających wymogu ilościowego liczby zamieszkującej jej mniejszości. Dla takich miejscowości można wprowadzić nazwę dodatkową o ile w wyniku konsultacji, których zasady i tryb przeprowadzenia określa rada gminy, za taką nazwą opowie się ponad 50% mieszkańców. Nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych w językach mniejszości mogą być wprowadzone na terenie całej gminy lub jej części. Nazwy te nie mogą być stosowane samodzielnie i muszą zawsze wystąpić po oficjalnej nazwie w języku polskim. Nazwy w językach mniejszości, w przeciwieństwie do nazw w języku polskim, nie są nazwami oficjalnymi, tylko nazwami dodatkowymi (pomocniczymi). Nazwy w językach mniejszości nie mogą nawiązywać do nazw z okresu 1933-45 nadanych przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej lub Związku Radzieckiego. Dodatkowe nazwy w językach mniejszości zaczynają obowiązywać po wpisaniu ich do „Rejestru gmin, na obszarze których używane są nazwy w języku mniejszości”.

Lista gmin wpisanych do „Urzędowego rejestru gmin, w których jest używany
język pomocniczy”:

Język białoruski
Gmina Hajnówka (powiat hajnowski; od 3.12.2007 r.)

Język kaszubski
Gmina Parchowo (powiat bytowski; od 16.08.2006 r.)
Gmina Sierakowice (powiat kartuski; od 23.10.2007 r.)

Język litewski:
Gmina Puńsk (powiat sejneński; od 25.05.2006 r.)

Język niemiecki:
Gmina Biała (powiat prudnicki; od 06.03.2006 r.)
Gmina Bierawa (powiat kędzierzyńsko-kozielski; od 23.04.2007 r.)
Gmina Chrząstowice (powiat opolski; od 25.01.2006 r.)
Gmina Izbicko (powiat strzelecki; od 06.03.2006 r.)
Gmina Jemielnica (powiat strzelecki; od 28.08.2006 r.)
Gmina Kolonowskie (powiat strzelecki; od 22.09.2006 r.)
Gmina Lasowice Wielkie (powiat kluczborski; od 18.10.2006 r.)
Gmina Leśnica (powiat strzelecki; od 17.05.2006 r.)
Gmina Prószków (powiat opolski; od 11.07.2006 r.)
Gmina Radłów (powiat oleski; od 25.01.2006 r.)
Gmina Reńska Wieś (powiat kędzierzyńsko-kozielski; od 26.10.2006 r.)
Gmina Strzeleczki (powiat krapkowicki; od 17.05.2006 r.)
Gmina Tarnów Opolski (powiat opolski; od 15.02.2007 r.)
Gmina Ujazd (powiat strzelecki; od 28.08.2006 r.)
Gmina Walce (powiat krapkowicki; od 04.04.2006 r.)
Gmina Zębowice (powiat oleski; od 23.10.2007 r.)

Lista gmin wpisanych do „Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości”:

Gmina Radłów (powiat oleski; 22.12.2006 r. wpisano 11 nazw niemieckich: Alt Karmunkau dla osady Stare Karmonki, Bischdorf dla wsi Biskupice, Ellguth dla wsi Ligota Oleska, Friedrichswille dla wsi Kolonia Biskupska, Kostellitz dla wsi Kościeliska, Neu Karmunkau dla wsi Nowe Karmonki, Psurow dla osady Psurów, Radlau dla wsi Radłów, Sternalitz dla wsi Sternalice, Wichrau dla wsi Wichrów oraz Wollentschin dla wsi Wolęcin)

Gmina Cisek (powiat kędzierzyńsko-kozielski; 11.10.2007 r. wpisano 14 nazw niemieckich: Blaseowitz dla wsi Błażejowice, Czissek dla wsi Cisek, Dzielnitz dla wsi Dzielnica, Kobelwitz dla wsi Kobylice, Landsmierz dla wsi Landzmierz, Lohnau dla wsi Łany, Mistitz dla wsi Miejsce Odrzańskie, Niesnaschin dla wsi Nieznaszyn, Podlesch dla wsi Podlesie, Przewos dla wsi Przewóz, Roschowitzdorf dla wsi Roszowice, Roschowitzwald dla wsi Roszowicki Las, Stöblau dla wsi Steblów oraz Suckowitz dla wsi Sukowice)

Gmina Radłów (powiat oleski; 29.10.2007 r. do wcześniej ustalonych 11 nazw niemieckich dopisano jedną nazwę – Strassenkrug dla przysiółka Biskupskie Drogi)

Gmina Stężyca (powiat kartuski; 14.11.2007 r. wpisano 45 nazw kaszubskich: Betlejem dla części wsi Gapowo mającej polską nazwę Betlejem, Bùlwark dla części wsi Kamienica Szlachecka mającej polską nazwę Bolwerk, Borëcëno dla wsi Borucino, Chróstowò dla części wsi Żuromino mającej polską nazwę Chróstowo, Czëstô Wòda dla części wsi Gapowo mającej polską nazwę Czysta Woda, Donachòwò dla części wsi Klukowa Huta mającej polską nazwę Danachowo, Dąbrowa dla części wsi Łosienice mającej polską nazwę Dąbrowa, Délowò dla kolonii Delowo, Drozdowò dla części wsi Szymbark mającej polską nazwę Drozdowo, Dubòwò dla wsi mającej polską nazwę Dubowo, Gapòwò dla wsi mającej polską nazwę Gapowo, Kamianny Dół dla części wsi Borucino mającej polską nazwę Kamienny Dół, Kòlano dla kolonii Kolano, Krzeszna dla wsi Krzeszna, Kùcbòrowò dla części kolonii Delowo mającej polską nazwę Kucborowo, Łątczëno dla wsi Łączyno, Łątczińsczi Młin dla części wsi Łączyno mającej polską nazwę Łączyński Młyn, Malbórg dla części wsi Gapowo mającej polską nazwę Malbork, Mestwinowò dla części wsi Gołubie mającej polską nazwę Mestwin, Nowô Sëkòrskô Hëta dla kolonii Nowa Sikorska Huta, Nowé Czaple dla wsi Nowe Czaple, Nowé Łoseńce dla części wsi Łosienice mającej polską nazwę Nowe Łosienice, Nowi Òstrów dla części wsi Łosienice mającej polską nazwę Nowy Ostrów, Òstrowò dla części wsi Kamienica Szlachecka mającej polską nazwę Ostrowo, Pażãce dla części kolonii Delowo mającej polską nazwę Pażęce, Pòtułë dla wsi Potuły, Przëmùszewò dla części kolonii Delowo mającej polską nazwę Przymuszewo, Przërowié dla wsi Przyrowie, Pùstka dla części wsi Niesiołowice mającej polską nazwę Pustka, Pipkòwò dla części wsi Stężyca mającej polską nazwę Pypkowo, Rzepiska dla części wsi Niesiołowice mającej polską nazwę Rzepiska, Sëkòrzëno dla wsi Sikorzyno, Smòkòwò dla wsi Smokowo, Stôrô Sëkòrskô Hëta dla kolonii Stara Sikorska Huta, Stôré Czaple dla wsi Stare Czaple, Stôré Łoseńce dla części wsi Łosienice mającej polską nazwę Stare Łosienice, Stãżëca dla wsi Stężyca, Stãżëckô Hëta dla wsi Stężycka Huta, Szczukòwò dla części wsi Gapowo mającej polską nazwę Szczukowo, Szimbark dla wsi Szymbark, Snice dla części kolonii Delowo mającej polską nazwę Śnice, Ùniredzé dla części wsi Smokowo mającej polską nazwę Uniradze, Wieżëca dla części wsi Szymbark mającej polską nazwę Wieżyca, Zdrãbòwò dla części kolonii Delowo mającej polską nazwę Zdrębowo, Zgòrzałé dla wsi Zgorzałe)

Gmina Chmielno (powiat kartuski; 3.12.2007 r. wpisano 31 nazw kaszubskich: Babino dla części wsi Chmielno mającej polską nazwę Babino, Bórczëczi dla części wsi Kożyczkowo mającej polską nazwę Borczaki, Bòrzestowò dla wsi Borzestowo, Bòrzestowskô Hëta dla wsi Borzestowska Huta, Bùkòwinczi dla części wsi Chmielno mającej polską nazwę Bukowinki, Ceglëska dla części wsi Cieszenie mającej polską nazwę Cegliska, Chmielno dla wsi Chmielno, Chmielónkò dla części wsi Chmielno mającej polską nazwę Chmielonko, Dejk dla części wsi Reskowo mającej polską nazwę Dejk, Gôrcz dla wsi Garcz, Glinno dla części wsi Miechucino mającej polską nazwę Glinno, Grodzëskò dla części wsi Borzestowo mającej polską nazwę Grodzisko, Hôska dla osady Haska, Kòrëta dla części wsi Miechucino mającej polską nazwę Koryta, Kòżëczkòwò dla wsi Kożyczkowo, Lëpówc dla części wsi Reskowo mającej polską nazwę Lipowiec, Maks dla osady Maks, Miechùcëno dla wsi Miechucino, Miechùcczé Chróstë dla części wsi Miechucino mającej polską nazwę Miechucińskie Chrósty, Dólny Młin dla części wsi Kożyczkowo mającej polską nazwę Młyn Dolny, Górny Młin dla części wsi Kożyczkowo mającej polską nazwę Młyn Górny, Òsowô Góra dla części wsi Chmielno mającej polską nazwę Osowa Góra, Przewóz dla wsi Przewóz, Rekòwò dla części wsi Chmielno mającej polską nazwę Rekowo, Rzim dla części wsi Kożyczkowo mającej polską nazwę Rzym, Stónowiskò dla części wsi Kożyczkowo mającej polską nazwę Stanowisko, Stôri Dwór dla części wsi Borzestowo mającej polską nazwę Stary Dwór, Sznërczi dla kolonii Sznurki, Wãglëska dla części wsi Chmielno mającej polską nazwę Węgliska, Zajezerzé dla części wsi Borzestowo mającej polską nazwę Zajezierze, Zôwòrë dla wsi Zawory).

Gmina Leśnica (powiat strzelecki; 11.04.2008 r. wpisano 12 nazw niemieckich: Dollna dla wsi Dolna, Kadlubietz dla wsi Kadłubiec, Krassowa dla wsi Krasowa, Lenkau dla wsi Łąki Kozielskie, Leschnitz dla miasta Leśnica, Lichinia dla wsi Lichynia, Poremba dla wsi Poręba, Raschowa dla wsi Raszowa, Salesche dla wsi Zalesie Śląskie, Sankt Annaberg dla wsi Góra Świętej Anny, Scharnosin dla wsi Czarnocin, Wyssoka dla wsi Wysoka)

Gmina Rudnik (powiat raciborski; 11.04.2008 r. wpisano jedną nazwę niemiecką Lubowitz dla wsi Łubowice)

Gmina Tarnów Opolski (powiat opolski; 14.04.2008 r. wpisano 8 nazw niemieckich: Konty dla wsi Kąty Opolskie, Kossorowitz dla wsi Kosorowice, Kupferberg dla wsi Miedziana, Nakel dla wsi Nakło, Przywor dla wsi Przywory, Raschau dla wsi Raszowa, Schulenburg dla wsi Walidrogi, Tarnau dla wsi Tarnów Opolski)

Gmina Chrząstowice (powiat opolski; 20.05.2008 r. wpisano 9 nazw niemieckich: Chronstau dla wsi Chrząstowice , Danietz dla wsi Daniec , Dombrowitz dla wsi Dąbrowice , Dembio dla wsi Dębie , Dembiohammer dla wsi Dębska Kuźnia , Fallmirowitz dla wsi Falmirowice , Lendzin dla wsi Lędziny , Tempelhof dla wsi Niwki , Derschau dla wsi Suchy Bór )

Gmina Izbicko (powiat strzelecki; 20.05.2008 r. wpisano 11 nazw niemieckich: Boritsch dla wsi Borycz , Grabow dla wsi Grabów , Stubendorf dla wsi Izbicko , Kroschnitz dla wsi Krośnica , Tschammer Ellguth dla wsi Ligota Czamborowa , Ottmütz dla wsi Otmice , Posnowitz dla wsi Poznowice , Schedlitz dla wsi Siedlec , Sprentschütz dla wsi Sprzęcice , Sucho-Danietz dla wsi Suchodaniec , Zauche dla wsi Utrata )

Gmina Stężyca (powiat kartuski ; 20.05.2008 r. do wcześniej ustalonych 45 nazw kaszubskich dopisano 10 nazw: Czapelsczi Młin dla części wsi Nowe Czaple mającej polską nazwę Czapielski Młyn, Golëbie dla wsi Gołubie, Kamiéńca Szlacheckô dla wsi Kamienica Szlachecka, Klëkòwô Hëta dla wsi Klukowa Huta, Niesołejce dla wsi Niesiołowice, Nowô Wies dla wsi Nowa Wieś, Pierszczewkò dla wsi Pierszczewko, Pierszczewò dla wsi Pierszczewo, Łątczińskô Wigòda dla części wsi Łączyno mającej polską nazwę Wygoda Łączyńska, Żëromino dla wsi Żuromino )

Gmina Puńsk (powiat sejneński; 20.05.2008 r. wpisano 30 nazw litewskich: Bokšiai dla wsi Boksze-Osada , Vidugirių Būda dla wsi Buda Zawidugierska, Burokai dla wsi Buraki, Dievetiškė dla osady Dowiaciszki, Didžiuliai dla wsi Dziedziule, Giluišiai dla wsi Giłujsze, Kalinavas dla wsi Kalinowo, Kampuočiai dla wsi Kompocie, Kreivėnai dla wsi Krejwiany, Navinykai dla wsi Nowiniki, Agurkiai dla wsi Ogórki, Ožkiniai dla wsi Oszkinie, Peleliai dla wsi Pełele, Paliūnai dla wsi Poluńce, Pristavonys dla wsi Przystawańce, Punskas dla wsi Puńsk, Raistiniai dla wsi Rejsztokiemie, Sankūrai dla wsi Sankury, Seivai dla wsi Sejwy, Skarkiškiai dla wsi Skarkiszki, Šlynakiemis dla wsi Szlinokiemie, Taurusiškės dla wsi Tauroszyszki, Trakiškės dla wsi Trakiszki, Trumpalis dla wsi Trompole, Vidugiriai dla wsi Widugiery, Vilkapėdžiai dla wsi Wiłkopedzie, Vaičiuliškės dla wsi Wojciuliszki, Vaitakiemis dla wsi Wojtokiemie, Valinčiai dla wsi Wołyńce, Žvikeliai dla wsi Żwikiele )