Narzędzia strony

Historia

Pierwsze lata po wojnie – Główny Urząd Pomiarów Kraju

Jeszcze przed zakończeniem wojny, 30 marca 1945 r. władze Polski Ludowej wydały dekret o pomiarach kraju i organizacji miernictwa, w którym utworzono Główny Urząd Pomiarów Kraju przy Prezydium Rady Ministrów, stanowiący centralny organ do spraw geodezji. Dekret ten dał podstawę do uporządkowania całokształtu spraw geodezyjnych i kartograficznych przez ich scentralizowanie, poddanie jednolitemu kierownictwu i jednolitym przepisom. Pierwszym podstawowym zadaniem Głównego Urzędu Pomiarów Kraju było gromadzenie i zabezpieczenie wszelkich pozostałych z zawieruchy wojennej materiałów geodezyjnych, niezbędnych do podjęcia odbudowy kraju, prowadzonej jednocześnie reformy rolnej oraz osadnictwa ludności na zachodzie i północy kraju. W dekrecie o pomiarach kraju i organizacji miernictwa określono jako główny cel utworzenia GUPK: sporządzanie jednolitej mapy gospodarczej państwa, stałe jej aktualizowanie jako podstawy do planowania gospodarczego i administracyjnego, prowadzenie ksiąg hipotecznych i katastru gruntowego oraz opracowanie map do celów specjalistycznych. Utworzono terenowe organy podległe GUPK, tj. wydziały pomiarów w urzędach wojewódzkich i zarządach miejskich m. st. Warszawy i Łodzi oraz referaty pomiarów w starostwach powiatowych i biura pomiarów w zarządach miejskich miast wydzielonych z powiatowych związków samorządu terytorialnego i stanowiących samodzielne powiaty. Na czele Głównego Urzędu Pomiarów Kraju stanął Prezes powołany przez Radę Ministrów, zastępców powołał Prezes Rady Ministrów.

W Ministerstwach: Odbudowy i Budownictwa

W marcu 1947 r. nastąpiły zmiany organizacji i zakresu działania naczelnych władz administracyjnych. Z mocy wydanego dekretu w tym zakresie sprawy dotyczące miernictwa i pomiarów kraju, znajdujące się w kompetencji Prezesa Rady Ministrów, przeszły do zakresu działania Ministra Odbudowy. Tym samym GUPK przeszedł pod nadzór Ministra Odbudowy.
Kolejna zmiana wprowadzona ustawą z dnia 27 kwietnia 1949 r. o utworzeniu urzędu Ministra Budownictwa powoduje przejście Głównego Urzędu Pomiarów Kraju pod jego nadzór. Zgodnie z nowym statutem organizacyjnym GUPK nadanym w lipcu 1950 r. przez Ministra Budownictwa liczba podstawowych komórek Urzędu uległa zmniejszeniu do 7. W organizacji terenowych organów podległych GUPK nastąpiły zmiany wynikające z dokonanej w marcu 1950 r. reformy terenowych organów władzy i administracji państwowej. Zniesione zostały organy administracji rządowej, tj. urzędy wojewódzkie i starostwa oraz samorząd terytorialny, a całokształt ich kompetencji przejęły rady narodowe i ich organy wykonawcze - prezydia.
W wyniku organizacji wydziałów prezydiów rad narodowych terenową służbę geodezyjną nadzorowaną przez GUPK zorganizowano na szczeblu wojewódzkim - w wydziałach budownictwa prezydiów wojewódzkich rad narodowych oraz na szczeblu powiatowym - w wydziałach budownictwa prezydiów powiatowych rad narodowych.
W lipcu 1951 r. dokonano kolejnej zmiany struktury organizacyjnej GUPK. Zgodnie z nowym statutem organizacyjnym Urząd dzielił się na 12 podstawowych komórek organizacyjnych.

Centralny Urząd Geodezji i Kartografii

24 kwietnia 1952 r. został wydany dekret o państwowej służbie geodezyjnej i kartograficznej, który uchylił dekret o pomiarach kraju i organizacji miernictwa z 1945 r. oraz zniósł Główny Urząd Pomiarów Kraju i na jego bazie utworzył Centralny Urząd Geodezji i Kartografii podległy Prezesowi Rady Ministrów. Nowy dekret powierzył wykonanie zadań państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej Centralnemu Urzędowi Geodezji i Kartografii oraz Ministrowi Rolnictwa i Ministrowi Gospodarki Komunalnej. Dla umożliwienia koordynacji całości prac geodezyjnych w terenie utworzono delegatury Centralnego Urzędu Geodezji i Kartografii działające w siedzibach wojewódzkich organów administracji państwowej, wchodzące organizacyjnie w skład CUGiK (17 delegatur). Zgodnie ze statutem CUGiK nadanym przez Radę Ministrów w lipcu 1952 r. w skład Urzędu weszło II podstawowych komórek organizacyjnych oraz delegatury CUGiK w miastach wojewódzkich.

Główny Urząd Geodezji i Kartografii

W ramach przeprowadzonych po VIII Plenum KC PZPR zmian w systemie zarządzania gospodarką narodową nastąpiło uproszczenie struktury Rządu przez zmniejszenie liczby wicepremierów i zlikwidowanie Prezydium Rządu. W następstwie tego, w celu odciążenia Rządu i uproszczenia organizacji centralnej administracji, z dniem l grudnia 1956 r. zniesiono i zmieniono podporządkowanie szeregu urzędów centralnych podległych Prezesowi Rady Ministrów. Między innymi przepisy ustawy i rozporządzenia Rady Ministrów w tej sprawie zniosły Centralny Urząd Geodezji i Kartografii i przekazały sprawy objęte jego zakresem działania do właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych.
Do wykonywania dotychczasowych zadań tego urzędu Rada Ministrów utworzyła Główny Urząd Geodezji i Kartografii jako pion organizacyjny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Zgodnie ze strukturą organizacyjną GUGiK, ustaloną w kwietniu 1957 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych, liczba komórek organizacyjnych Urzędu została zmniejszona. W jego skład weszło 6 podstawowych komórek organizacyjnych oraz delegatury GUGiK w miastach wojewódzkich (17 delegatur).
W ciągu następnych kilku lat nastąpiły podobne zmiany polegające na przekazaniu spraw geodezji i kartografii, a tym samym Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, Ministrowi Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
Przełomowym momentem było podjęcie przez Sejm PRL ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, w wyniku czego zniesiono powiaty i utworzono 49 województw, w skład których weszło 814 miast i 2331 gmin. Główny Urząd Geodezji i Kartografii nadzorował więc 49 wojewódzkich biur geodezji i kartografii oraz 3 Biura Głównego Geodety, tj. m.st. Warszawy, Krakowa i Łodzi. W tym samym dniu podjęto ustawę o utworzeniu urzędu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, włączając do jego zakresu działania między innymi sprawy geodezji i kartografii. Od tej pory Główny Urząd Geodezji i Kartografii podlegał Ministrowi Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.

Czasowa likwidacja GUGiK

W roku 1987 GUGiK zostaje usunięty z szeregu urzędów centralnych. Ustawa z dnia 23 października 1987 r. o utworzeniu urzędu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa zlikwidowała Główny Urząd Geodezji i Kartografii, a zadania które wykonywał zostały przeniesione do nowo utworzonego Ministerstwa. Regulamin organizacyjny urzędu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa określił, iż sprawami z zakresu geodezji i kartografii miał się zająć Departament Geodezji, Kartografii i Gospodarki Gruntami.

Prawo Geodezyjne i Kartograficzne

W tym czasie trwały prace nad Prawem geodezyjnym i kartograficznym, które miało zastąpić pojedyncze przepisy m.in. o państwowej służbie geodezyjnej i kartograficznej, o rozgraniczeniu nieruchomości oraz o ewidencji gruntów i budynków, i spiąć je w jednej ustawie, w której byłyby uporządkowane i zaktualizowane. Takie ujednolicone prawo geodezyjne i kartograficzne zostało przyjęte ustawą w dniu 17 maja 1989 r.

Powrót GUGiK

Główny Urząd Geodezji i Kartografii zaistniał ponownie jako odrębny, centralny organ administracji rządowej dopiero po dziesięciu latach. Podstawą do powołania urzędu Głównego Geodety Kraju była ustawa, która wprowadzała ustawy reformujące funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej, czyli "reformę centrum". Art. 2 ust. 5 mówi o utworzeniu m.in. urzędu Głównego Geodety Kraju, który będzie działał na podstawie odrębnych przepisów. Te "odrębne przepisy" to znowelizowane w tym samym dniu Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz statut Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.
Na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne Prezes Rady Ministrów nadał Rozporządzeniem z dnia 24 grudnia 1996 r. Statut Głównemu Urzędowi Geodezji i Kartografii uznając, iż jest on centralnym urzędem administracji rządowej, który obsługuje Głównego Geodetę Kraju. Rozporządzenie weszło w życie w dniu 1 stycznia 1997 r.
W kwietniu 2004 roku w Sejmie został złożony projekt nowelizacji ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne pozwalający na dostosowania przepisów regulujących działania geodetów i kartografów do wymogów nowoczesnego kraju - członka Unii Europejskiej.

W Unii Europejskiej

Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej 1. maja 2004 r. zwiększyła się ilość zadań realizowanych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Urząd zajmuje się m. in. wdrażaniem Dyrektywy 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 marca 2007 r. ustanawiającej Infrastrukturę Informacji Przestrzennej w Europie (INSPIRE). Do prac Urzędu należy też wdrażanie projektów w ramach 7. Osi Priorytetowej „Społeczeństwo informacyjne – budowa elektronicznej administracji”  Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
W latach 2007-2011 r. Główny Urząd Geodezji i Kartografii podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji. Od listopada 2011 GUGiK podlega Ministerstwu Administracji i Cyfryzacji. 

4 marca 2010 r. Sejm uchwalił ustawę o Infrastrukturze Informacji Przestrzennej, która, oprócz wdrożenia zaleceń unijnych dyrektywy INSPIRE, wprowadziła także zmiany w Ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne mające na celu dostosowanie kompetencji i obowiązków organów Służby Geodezyjnej do zadań wynikających z przepisów ustawy.

Realizowane projekty

W Głównym Urzędzie Geodezji i Kartografii, w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka i innych realizowane są projekty (do końca września 2015 r.).

  • GEOPORTAL 2 to rozwinięcie krajowej infrastruktury informacji przestrzennej i udostępnienie jej obywatelom, przedsiębiorcom i administracji publicznej. Dzięki niemu można korzystać z interaktywnej przeglądarki  map.
  • Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania ASG-EUPOS służy poprawie usług pozycjonowania i nawigacji satelitarnej oraz zmniejszeniu kosztów, skróceniu czasu i ułatwieniu pozyskiwania precyzyjnych danych o pozycji obiektu (finansowany  przy wykorzystaniu środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego – Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw (SPO-WKP)).
  • Georeferencyjna Baza Danych Obiektów Topograficznych GBDOT stworzona została w celu budowy spójnego pojęciowo w skali kraju systemu gromadzenia, zarządzania i udostępniania bazy danych obiektów topograficznych co przyczyni się do zwiększenia ilości i poprawy jakości usług opartych o lokalizację przestrzenną świadczonych on-line dla administracji publicznej, przedsiębiorców i obywateli.
  • Projekty TERYT 2 oraz TERYT 3 to tworzenie państwowego rejestru granic i  powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju.
  • „Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami” ISOK realizuje Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej we współpracy z Głównym Urzędem Geodezji i Kartografii,  Instytutem Łączności oraz Krajowym Zarządem Gospodarki Wodnej. Głównym celem projektu jest prognozowanie i wczesne ostrzeganie przed zjawiskami naturalnymi, które występują w atmosferze i hydrosferze oraz stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, zdrowia i życia ludzi, a także ich mienia.
  • Za przygotowanie narzędzi, które pozwolą na elektroniczną wymianę informacji pomiędzy bazami ewidencji gruntów i budynków oraz nowej księgi wieczystej pracuje zespół projektu Zintegrowanego Systemu Informacji o Nieruchomościach Faza I.
  • W ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki zrealizowany został projekt „Edukacyjne wsparcie procesu wdrażania dyrektywy INSPIRE w administracji samorządowej w kontekście podniesienia jakości usługi efektywności działania”. Prowadzone na trzech różnych poziomach szkolenia mają na celu wsparcie administracji w procesie wdrażania dyrektywy INSPIRE, w tym budowy krajowej Infrastruktury Informacji Przestrzennej.

Nowelizacja Prawa geodezyjnego i kartograficznego

Po trwającym blisko rok procesie uzgadniania projektu, 5 czerwca 2014 r. Sejm przyjął ustawę o zmianie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Główne zmiany wprowadzone nowelizacją można podzielić na grupy:

„Cennik” za udostępnienia materiałów z państwowego zasobu geodezyjnych i kartograficznych został opublikowany w załączniku do ustawy w formie tabel, w których znajdą się ustalone stawki podstawowe opłat, jednostki rozliczeniowe a także współczynniki, które pozwolą na obliczenie opłaty. Współczynniki m.in. uwzględnią deklarowany cel wykorzystania danych a także ich  ilość lub wielkość obszaru którego te dane dotyczą, czyli im więcej geodeta będzie pobierał danych tym zmniejszać się będzie opłata odnosząca się do jednej jednostki rozliczeniowej udostępnionych danych."

Zmiany objęły narady koordynacyjne (wcześniejsze ZUDP).Informacje o wszystkich lokalizowanych elementach sieci, trafiają do starosty za pośrednictwem narad koordynacyjnych albo z dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy obiektów budowlanych. Tymi drogami powinny trafić informacje o istniejących już albo projektowanych sieciach i każda nowa sieć powinna być projektowane z uwzględnieniem tych informacji. Geodeta tworzący mapę do celów projektowych powinien skorzystać z tych informacji. Regulacja, ta pozwoli zachować z jednej strony bezpieczeństwo użytkowników i inwestorów a z drugiej strony możliwie uprości procesy i procedury, które obowiązuje przy realizacji inwestycji

Odpowiedzialność dyscyplinarna geodetów
Zmiana ta wynikała z faktu, że już kilka lat temu była zgłoszona potrzeba zmiany prawa geodezyjnego z uwagi na to, że w tej chwili geodeta może ponosić odpowiedzialności dyscyplinarną w okresie dłuższym nawet niż odpowiedzialność karną. Po trzech latach nie można wnieść postępowanie dyscyplinarnego a po okresie dłuższym niż 5 lat nie można ukarać geodety.

Dane bez opłat, zmiana objęła cztery zbiory danych.
Pierwszy to państwowy rejestr granic. W tym rejestrze są granice jednostek administracyjnych kraju, ale też podziały specjalne takie jak granice właściwości sądów rejonowych, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, regionalnej dyrekcji ochrony środowiska lasów państwowych itp. Druga część tego rejestru to są punkty adresowe, czyli zbiór adresów budynków wraz z ich lokalizacją przestrzenną. Drugi zbiór to baza danych obiektów ogólno-geograficznych. To baza danych, która pozwala opracować mapy w skali 1: 250 000, to są bardziej szczegółowe mapy niż popularna usługa internetowa Google Maps. Trzeci zbiór danych to numeryczny model terenu w siatce nie mniejszej niż 100 metrów.  I czwarty - to rejestr nazw geograficznych.

Wszystkie dane państwowego zasobu geodezyjnego nie należące do wymienionych wcześniej 4 zbiorów udostępniane są odpłatnie. Wyjątek stanowi udostępnianie danych na cele edukacyjne, badawcze i rozwojowe dane z zasobów są udostępniane zupełnie bezpłatnie. Przykładowo jeśli szkoła będzie chciała do przeprowadzenia lekcji geografii wykorzystać np. ortofotomapę, mapę topograficzną czy precyzyjny numeryczny model terenu (ukształtowania terenu) to będzie mogła uzyskać te dane nieodpłatnie. - Nam chodzi o to, żeby młode pokolenie było przygotowane do wykorzystanie  informacji przestrzennych, żeby młodzi ludzi umieli je wykorzystać do lepszego poznania swojej miejscowości, wiedzieli, że taka informacja jest zgromadzona w zasobie geodezyjnym i kartograficznym i aby w rezultacie wytworzyła się  potrzeba korzystania w życiu codziennym z informacji przestrzennych – podkreślał Główny Geodeta Kraju omawiający nowelizację.

Polska Cyfrowa

Kolejnym ważnym zadaniem stojącym przed Głównym Urzędem Geodezji i Kartografii jest wykorzystanie możliwości rozbudowy i modernizacji infrastruktury informacji przestrzennej jaką daje perspektywa finansowa 2014-2020. Urząd w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa przedstawił propozycje będące uzupełnieniem o nowe możliwości i użyteczności w oparciu o efekty działań realizowanych do tej pory. Obecnie trwa jeszcze ocena dokumentacji.