16. Prowadzenie spraw związanych z ochroną informacji niejawnych w działalności geodezyjnej i kartograficznej

16. Prowadzenie spraw związanych z ochroną informacji niejawnych w działalności geodezyjnej i kartograficznej.


Spis treści:


16.1. Ustalanie terenów zamkniętych. 

16.2. Udzielanie informacji o położeniu (przebiegu granic) terenów zamkniętych.

16.3. Wykonywanie prac geodezyjnych i kartograficznych na terenach zamkniętych.

    16.3.1. Rodzaje materiałów geodezyjnych i kartograficznych podlegających ochronie zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych.

16.1. Ustalanie terenów zamkniętych.

Jakakolwiek działalność w zakresie geodezji i kartografii, która może wiązać się z dostępem do informacji niejawnych, dotyczy wyłącznie terenów zamkniętych w rozumieniu art. 2 pkt 9 UPGiK, pod warunkiem, iż właściwy organ nadał stosowną klauzulę tajności informacjom o obiektach położonych na tym terenie. W praktyce, spośród ogólnej liczby istniejących w naszym kraju terenów zamkniętych tylko nieznaczna ich część zawiera takie obiekty.

Przesłanką ustalania terenów zamkniętych są względy obronności i bezpieczeństwa państwa. Organami właściwymi w sprawach ustalania terenów zamkniętych są ministrowie i kierownicy urzędów centralnych. Ustalanie terenów zamkniętych odbywa się w drodze decyzji tych organów. W decyzjach tych określane są również granice terenów zamkniętych. Organy wydające decyzje o ustaleniu terenów zamkniętych są zobowiązane do przekazania właściwym terytorialnie starostom dokumentacji geodezyjnej określającej przebieg granic i powierzchnię tych terenów (art. 4 ust. 2a-2c UPGiK). Starosta nie otrzymuje informacji o klauzuli tajności informacji (jeśli została ona nadana) o obiektach położonych na tych terenach. Informację o ustaleniu terenów zamkniętych oraz o klauzuli tajności informacji o obiektach na nich położonych organy wydające decyzje są zobowiązane przekazać Głównemu Geodecie Kraju. Organ ten (w ramach realizacji zadania określonego w art. 7a ust. 1 pkt 11 UPGiK), w oparciu o decyzje właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych, gromadzi i aktualizuje informacje o terenach zamkniętych położonych na obszarze całego kraju, w szczególności dotyczące terenów zawierających obiekty, o których informacjom nadano klauzule tajności.


16.2. Udzielanie informacji o położeniu (przebiegu granic) terenów zamkniętych.

Informacje o przebiegu granic terenów zamkniętych, a także o klauzulach tajności informacji o obiektach na nich położonych nie stanowią informacji niejawnych w rozumieniu przepisów UOIN. Nie oznacza to jednak, że są informacjami powszechnie dostępnymi. Główny Geodeta Kraju może udzielić informacji o lokalizacji terenów zamkniętych na wniosek wykonawców, w związku z zamiarem realizacji przez nich prac na tych terenach. Dotyczy to również informacji o klauzuli tajności informacji o obiektach położonych w ich granicach, jeśli klauzula taka została nadana.

W sposób szczególny przepisy UPGiK regulują informowanie wykonawców prac polegających na wykonywaniu zobrazowań lotniczych i materiałów sporządzanych na ich podstawie. Na wniosek podmiotu, który planuje wykonywać dla określonego obszaru zobrazowania lotnicze, Główny Geodeta Kraju w terminie 7 dni roboczych od dnia otrzymania wniosku udziela informacji, czy w granicach tego obszaru znajdują się tereny zamknięte, zawierające obiekty, o których informacje objęte są klauzulą tajności (art. 10 ust. 3 UPGiK). Informację powyższą może otrzymać na wniosek każdy podmiot zamierzający wykonywać zobrazowania lotnicze określonego obszaru (realizujący zadania w dziedzinie geodezji i kartografii), uzyskując de facto jedynie wiedzę, czy potencjalne zadanie wiąże się z dostępem do informacji niejawnych, czy nie. Informację o przebiegu granic terenów zamkniętych zawierających obiekty objęte klauzulą tajności oraz wytyczne dotyczące zasad przetwarzania zobrazowań lotniczych zawierających te obiekty do postaci jawnej Główny Geodeta Kraju udziela jedynie tym podmiotom, które posiadają odpowiednią zdolność do ochrony informacji niejawnych (art. 10 ust. 4 UPGiK). W praktyce oznacza to, iż informacje powyższe mogą uzyskać podmioty posiadające odpowiednie świadectwo bezpieczeństwa przemysłowego. W przypadku przedsiębiorcy wykonującego działalność jednoosobowo i osobiście (a praca wiąże się z dostępem do informacji niejawnych o klauzuli „poufne” lub wyższej) zdolność do ochrony informacji niejawnych potwierdza odpowiednie poświadczenie bezpieczeństwa wydawane przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego albo Służbę Kontrwywiadu Wojskowego i zaświadczenie o odbytym przeszkoleniu w zakresie ochrony informacji niejawnych wydawane przez te służby (art. 54 i 55 UOIN).  

Z uwagi na fakt, iż decyzje właściwych organów w zakresie ustalania lub znoszenia terenów zamkniętych ulegają zmianom, Główny Geodeta Kraju przekazując wnioskującym podmiotom informacje o terenach zamkniętych uprzedza je jednocześnie, iż informacje te są ważne przez okres jednego miesiąca.


16.3.   Wykonywanie prac geodezyjnych i kartograficznych na terenach zamkniętych.

Na terenach zamkniętych prace mogą być wykonywane wyłącznie przez wykonawców działających na zlecenie organów, które wydały decyzję o zamknięciu terenu lub za ich zgodą (art. 13 ust. 3 UPGiK). Przepis ten obejmuje wszystkie tereny zamknięte, niezależnie od tego, czy zawierają one obiekty, o których informacjom nadano klauzule tajności, czy nie. W przypadku realizacji prac na terenach zamkniętych zawierających takie obiekty (tj. prac wiążących się z dostępem do informacji niejawnych), podmiot ubiegający się o ich wykonywanie oprócz stosownych uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii winien równocześnie legitymować się odpowiednim świadectwem bezpieczeństwa przemysłowego, o którym mowa w przepisach art. 54 i 55 UOIN.

Określenie „prace geodezyjne i kartograficzne na terenach zamkniętych” należy rozumieć jako prace wymagające bezpośredniego dostępu wykonawcy do obszaru objętego granicami tego terenu. Przepis art. 13 ust. 3 UPGiK nie dotyczy więc wykonawców zobrazowań lotniczych oraz materiałów geodezyjnych i kartograficznych sporządzanych na ich podstawie.

Nadzór nad pracami na terenach zamkniętych sprawuje właściwy minister lub kierownik urzędu centralnego (art. 4 ust. 2d UPGiK). W praktyce jedynie Minister Obrony Narodowej, który dysponuje własnymi jednostkami organizacyjnymi właściwymi w sprawach geodezji i kartografii, jest w stanie nadzór ten sprawować we własnym zakresie. W pozostałych przypadkach zachodzi potrzeba zlecania nadzoru nad tymi pracami uprawnionym podmiotom zewnętrznym. W przypadku wykonywania prac związanych z dostępem do informacji niejawnych na terenach zamkniętych nadzór nad ich realizacją winien obejmować – poza aspektem merytorycznym - także przestrzeganie przepisów UOIN.

Prace na terenach zamkniętych nie podlegają obowiązkowi zgłoszenia oraz przekazania wyników tych prac do pzgik, jeżeli przedmiotem tych prac nie są obiekty objęte EGiB (art. 12c ust.1 pkt 1 UPGiK). Należy jednak zauważyć, iż znacząca większość prac skutkuje koniecznością wprowadzenia zmian w tej ewidencji (aktualizacji) lub stwierdzeniem ich braku.

Szczególnym rodzajem prac dotyczących terenów zamkniętych, ale nie wymagających bezpośredniego dostępu do obszarów objętych ich granicami jest wykonywanie zobrazowań lotniczych oraz sporządzanie materiałów na podstawie tych zobrazowań. Wykonywanie powyższych prac nie wymaga zgody organu wydającego decyzję o ustaleniu terenu zamkniętego. Ponadto,  jeśli realizacja tych prac nie jest związana z dostępem do informacji niejawnych (tj. dotyczy terenów zamkniętych, które nie zawierają obiektów objętych klauzulami tajności), mogą być one wykonywane na ogólnych zasadach, przez dowolnego wykonawcę działającego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 130, poz. 1112 z późn. zm.) oraz regulacje dotyczące usług w lotnictwie cywilnym.

W przypadku realizacji prac związanych z dostępem do informacji niejawnych, polegających na wykonywaniu zobrazowań lotniczych terenów zamkniętych zawierających obiekty objęte klauzulami tajności i sporządzaniu materiałów na ich podstawie, wykonawca prac niebędący osobą fizyczną winien posiadać świadectwo bezpieczeństwa przemysłowego pierwszego stopnia potwierdzające jego pełną zdolność do ochrony informacji niejawnych. Tryb i warunki uzyskania tego świadectwa określają przepisy rozdziału 9 UOIN.

Realizacja prac związanych z dostępem do informacji niejawnych o klauzuli „poufne” lub wyższej wymaga sporządzenia instrukcji bezpieczeństwa przemysłowego określającej m.in. szczegółowe wymagania dotyczące ochrony informacji niejawnych, skutki i zakres odpowiedzialności wykonawcy oraz procedury i sposób postępowania z materiałami niejawnymi. Za wprowadzenie instrukcji bezpieczeństwa przemysłowego do umowy na realizację takich prac odpowiada zleceniodawca (art. 71 UOIN).

W praktyce zdarzają się przypadki, w których podmioty ubiegające się o realizację powyższych prac łączą się w konsorcja w celu spełnienia wymogów technicznych oraz warunków wymaganych przepisami o ochronie informacji niejawnych. W takiej sytuacji istotny jest kształt umowy konsorcjum, w której ściśle określony winien być podział zadań członków konsorcjum oraz zakres odpowiedzialności, zwłaszcza tego uczestnika konsorcjum, który jest uprawniony do przetwarzania informacji niejawnych.

W przypadku, w którym o realizację prac związanych z dostępem do informacji niejawnych na terenie Polski zamierza ubiegać się wykonawca zagraniczny muszą być spełnione następujące warunki:

  • istnieje bilateralna umowa międzyrządowa pomiędzy rządem Rzeczypospolitej Polskiej i rządem kraju pochodzenia wykonawcy zagranicznego o wzajemnej wymianie i ochronie informacji niejawnych,
  • wykonawca zagraniczny posiada pełną zdolność do ochrony informacji niejawnych, potwierdzoną odpowiednim dokumentem wydanym przez właściwe organy kraju pochodzenia wykonawcy (tj. dokument odpowiadający polskiemu świadectwu bezpieczeństwa przemysłowego); dokument ten, w odrębnej procedurze, podlega weryfikacji i potwierdzeniu przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

16.3.1. Rodzaje materiałów geodezyjnych i kartograficznych podlegających ochronie zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych.

Przepisy o ochronie informacji niejawnych stosuje się do określonych grup materiałów geodezyjnych i kartograficznych (utrwalonych w dowolnej postaci i formie), zawierających informacje o obiektach położonych na terenach zamkniętych, jeżeli informacjom o tych obiektach nadano klauzulę tajności.

Są to materiały o wysokim poziomie szczegółowości i pojemności informacyjnej, pozwalające na prowadzenie różnorodnych analiz przestrzennych, co w odniesieniu do obiektów ważnych ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa czyni je nośnikami informacji wrażliwych, wymagających szczególnej ochrony.

Rodzaje tych materiałów określa § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie rodzajów materiałów geodezyjnych i kartograficznych podlegających ochronie zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 299, poz. 1772).