9. Opłaty za udostępnianie materiałów zasobu oraz za wykonywanie czynności, za których wykonanie pobiera się opłatę

9. Opłaty za udostępnianie materiałów zasobu oraz za wykonywanie czynności, za których wykonanie pobiera się opłatę.


Spis treści:

9.1. Ustalenie wysokości opłaty.

9.2. Formy ustalania wysokości opłaty.

9.2.1. Dokument Obliczenia Opłaty – DOO.
9.2.2. Ustalenie wysokości opłaty w formie decyzji administracyjnej.
9.2.3. Odwołanie od decyzji ustalającej wysokość opłaty, kompetencje organów SGiK.

9.3. Przepisy przejściowe – art. 12 UzmUPGiK.

9.1. Ustalenie wysokości opłaty.

Z dniem 12 lipca 2014 r. weszła w życie UzmUPGiK, która wprowadziła w UPGiK między innymi zmiany w zakresie sposobu i trybu ustalania wysokości opłaty za udostępnianie materiałów zasobu (art. 40a ust. 1 UPGiK) oraz za wykonywanie czynności, za których wykonanie pobiera się opłatę (art. 40b ust. 1 UPGiK).

Opłata jest ustalana jako iloczyn (albo suma takich iloczynów) odpowiedniej stawki podstawowej, liczby jednostek rozliczeniowych oraz odpowiednich współczynników korygujących.

Grupy współczynników korygujących:

  1. LR, PD i AJ – związane z liczbą jednostek rozliczeniowych oraz rodzajem udostępnianego materiału zasobu,
  2. SU oraz T – związane ze sposobem albo okresem udostępnienia materiału zasobu,
  3. K oraz CL – związane z zakresem uprawnień do wykorzystania udostępnionych materiałów zasobu.

Przy ustalaniu wysokości opłaty uwzględnia się także opłatę ryczałtową za nośniki (4-20 GB) oraz opłatę za wysłanie materiałów pod wskazany adres.

Wysokość stawek podstawowych w odniesieniu do odpowiednich jednostek rozliczeniowych, wysokość współczynników korygujących oraz zasady ustalania tych współczynników, a także szczegółowe zasady obliczania wysokości opłaty określone są w Załączniku do UPGiK.


9.2. Formy ustalania wysokości opłaty.

9.2.1. Dokument Obliczenia Opłaty – DOO.

Wysokość należnej opłaty oraz sposób jej wyliczenia utrwala się w DOO, który zawiera (art. 40e ust. 1 UPGiK):

  1. nazwę jednostki organizacyjnej, która wystawiła dokument;
  2. identyfikator i datę wniosku o udostępnienie materiałów zasobu albo identyfikator i datę zgłoszenia prac geodezyjnych lub prac kartograficznych;
  3. nazwy oraz liczbę jednostek rozliczeniowych udostępnianych materiałów zasobu, a także oznaczenia pozycji w odpowiedniej tabeli opłat zawartej w załączniku do ustawy;
  4. wysokość użytych do wyliczenia podstawowych stawek jednostkowych oraz współczynników korygujących;
  5. kwotę opłaty;
  6. datę wystawienia dokumentu oraz podpis organu lub upoważnionej przez niego osoby.

DOO wystawiany w postaci elektronicznej i generowany z systemu teleinformatycznego w sposób umożliwiający jego wydruk nie wymaga podpisu ani pieczęci (art. 40e ust. 2 UPGiK).


 9.2.2. Ustalenie wysokości opłaty w formie decyzji administracyjnej.

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustalenie wysokości opłaty w formie decyzji administracyjnej następuje tylko w przypadku sporu dotyczącego wysokości należnej opłaty.
W takim przypadku właściwy organ SGiK wydaje decyzję administracyjną (art. 40f UPGiK).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również przed dniem 12 lipca 2014 r., tj. przed dniem wejścia w życie UzmUPGiK, rozstrzygnięcie „sporu co do uiszczenia opłaty za udostępnienie materiałów z powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego” powinno było następować w formie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1211/15). W tym wyroku NSA uznał bowiem, że przesłanka dotycząca „sporu” co do wysokości opłaty należnej istniała już przed dniem 12 lipca 2014 r.

Ale już w innym wyroku – odnosząc się również do stanu prawnego obowiązującego przed dniem 12 lipca 2014 r. – NSA stwierdził, że: „(…) W ujęciu Sądu II instancji brak właściwości wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego jako organu odwoławczego od przedmiotowej decyzji starosty z dnia [...] czerwca 2014 r. wynika stąd, że w świetle nowego art. 40f, dodanego ustawą nowelizacyjną do ustawy Prawo Geodezyjne i kartograficzne, kompetencja organu I instancyjnego jest uruchamiana w przypadku sporuo jakim mówi wskazany przepis. Jest przy tym bezsprzeczne, że przy wydawaniu decyzji starosty z dnia [...] czerwca 2014 r., obowiązujące wówczas prawo [tj. przed dniem 12 lipca 2014 r.] nie czyniło takiego sporu przesłanką wydania decyzji.” (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1073/16).

Z przywołanych wyroków wynika, że w orzecznictwie NSA nie ma jednoznacznego stanowiska, czy przed dniem 12 lipca 2014 r. spór o wysokość opłaty za udostępnienie materiałów zasobu był przesłanką do wydania decyzji administracyjnej.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że przed dniem 12 lipca 2014 r. podstawą do wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty była UFP, natomiast obecnie jest to UPGiK. Ma to istotne znaczenie, gdyż decyzja wydawana na podstawie UPGiK ma zupełnie inny charakter, niż rozstrzygnięcie wydawane na podstawie UFP.

Decyzja wydawana na podstawie art. 40f ust. 1 UPGiK nie nakłada na wnioskodawcę obowiązku uiszczenia opłaty, nie rodzi stosunku zobowiązującego i nie jest egzekwowalna. Decyzja ta określa wyłącznie wysokość opłaty należnej, którą należy ponieść, by skutecznie żądać od organu udostępnienia materiału zasobu (art. 40a ust. 1 UPGiK) lub wykonania określonych czynności (art. 40b ust. 1 UPGiK). Oznacza to, że w decyzji wydawanej na podstawie UPGiK nie można wskazywać terminu wniesienia opłaty, a decyzja ta nie podlega egzekucji administracyjnej.


9.2.3. Odwołanie od decyzji ustalającej wysokość opłaty, kompetencje organów SGiK.

Postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości opłaty prowadzi ten organ SGiK, który udostępnia materiały zasobu i ten organ wydaje decyzję w pierwszej instancji.

Od dnia 12 lipca 2014 r. w stosunku do starostów oraz marszałków województw organem wyższego stopnia, w rozumieniu KPA, w sprawach ustalenia wysokości opłaty w drodze decyzji administracyjnej jest WINGiK (art. 7b ust. 2 pkt 2 UPGiK).

Wniesienie odwołania od decyzji w sprawie ustalenia wysokości opłaty za udostępnianie materiałów zasobu nie wstrzymuje udostępnienia tych materiałów, pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości ustalonej w zaskarżonej decyzji.

W przypadku gdy w wyniku rozpatrzenia odwołania lub ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek wyroku sądu administracyjnego wysokość opłaty zostanie zmniejszona, nadpłata podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi (art. 40f UPGiK).


9.2.4. Spór, czyli kiedy można wystąpić o ustalenie wysokości opłaty w formie decyzji.

Po wystawieniu DOO, ale jeszcze przed wniesieniem należnej opłaty może wystąpić spór dotyczący wysokości opłaty ustalonej w DOO (art. 40f ust. 1 UPGiK). Wniesienie opłaty w wysokości ustalonej w DOO jest równoznaczne z niepodważeniem wysokości tej opłaty, a zarazem oznacza brak sporu co do wysokości tej opłaty.

Wskazuje na to brzmienie art. 40f ust. 2 UPGiK:

„Wniesienie odwołania od decyzji w sprawie ustalenia wysokości opłaty za udostępnianie materiałów zasobu nie wstrzymuje udostępnienia tych materiałów, pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości ustalonej w zaskarżonej decyzji.”.

Z treści tego przepisu wynika, że zaistnienie sporu, czyli przesłanka do wszczęcia postępowania administracyjnego, które kończy się wydaniem decyzji ustalającej wysokość opłaty, musi nastąpić przed wniesieniem opłaty ustalonej w DOO.

Jeśli bowiem nastąpiło uiszczenie opłaty ustalonej w DOO, nie można już mówić o uiszczeniu opłaty w wysokości ustalonej w decyzji, gdyż mielibyśmy do czynienia
z dwukrotnie wniesioną opłatą.

Ponadto uwagę należy zwrócić na brzmienie art. 40f ust. 3 UPGiK, który dotyczy ewentualnego zwrotu nadpłaty w odniesieniu do wysokości opłaty ustalonej w postępowaniu administracyjnym – nie dotyczy on zatem wysokości opłaty ustalonej w DOO:

„W przypadku gdy w wyniku rozpatrzenia odwołania lub ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek wyroku sądu administracyjnego wysokość opłaty zostanie zmniejszona, nadpłata podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi.”W świetle powyższego przyjęcie, że zaistnienie sporu mogłoby również nastąpić po uiszczeniu opłaty w wysokości ustalonej w DOO, nie ma uzasadnienia. Zatem w przypadku uiszczenia opłaty ustalonej w DOO przepis dotyczący sporu nie ma zastosowania.


9.3. Przepisy przejściowe – art. 12 UzmUPGiK.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie UzmUPGiK, związanych z koniecznością poniesienia opłaty, jeżeli zachodzi różnica pomiędzy wysokością opłaty wynikającą z przepisów UPGiK w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 lipca 2014 r., a opłatą wynikającą z przepisów UPGiK w brzmieniu obowiązującym od dnia 12 lipca 2014 r., pobiera się opłatę niższą (art. 12 UzmUPGiK).

Za sprawy zakończone uznaje się sprawy, w których przed 12 lipca 2014 r. nastąpiło jedno z wymienionych zdarzeń:

  1. nastąpiło przyjęcie operatu do pzgik;
  2. wykonawca poinformował organ SGiK, który otrzymał zgłoszenie prac, o rezygnacji
    z wykonania tych prac;
  3. upłynęło 10 dni od daty planowanego zakończenia prac;
  4. w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie materiałów z pzgik nastąpiło wydanie materiałów zasobu.

Przykład (częściowo odnosi się także do [9.2.4.]):

Wykonawca prac w sierpniu 2014 r. wystąpił o ustalenie w formie decyzji administracyjnej wysokości opłaty za udostępnione materiały zasobu w związku ze zgłoszeniem prac zakończonych w 2011 r. Operat techniczny zawierający wyniki tych prac został w 2011 r. przyjęty do pzgik, a należna opłata została ustalona w wydanym przez właściwy organ SGiK rachunku i uiszczona przez wykonawcę również w 2011 r.

W opisanym przykładzie pojawiają się trzy kwestie:

  1. ustalenie czy istnieją przesłanki do uznania, że przed nowelizacją UPGiK dokonaną
    z dniem 12 lipca 2014 r. (UzmUPGiK), lecz już po wniesieniu ustalonej opłaty (rachunek), zaistniał spór dotyczący wysokości tej opłaty;
  2. sposób rozstrzygnięcia sporu, przy założeniu, że taki istniał przed dniem 12 lipca 2014 r.;
  3. możliwość rozstrzygania po dniu 12 lipca 2014 r. sporów, które zaistniały przed tym dniem.

W 2011 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 lutego 2014 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (Dz.U. Nr 37, poz. 333), z którego wynikało, że w przypadku udostępniania materiałów zasobu w związku ze zgłoszeniem prac zarówno wysokość opłaty, jak i jej pobranie następowało
w dniu przyjęcia dokumentacji do pzgik. Obowiązujące wówczas przepisy nie określały ani formy ustalenia wysokości opłaty, ani formy rozstrzygania sporów dotyczących wysokości tej opłaty.

W opisanym przykładzie wnioskodawca uiścił opłatę ustaloną przez organ, nie kwestionując jej wysokości ustalonej w rachunku wystawionym w 2011 r. W podobnej sprawie NSA uznał, że skoro nastąpiło w wniesienie opłaty w 2011 r., zatem przed złożeniem wniosku nie zaistniał spór o wysokość opłaty ustalonej w 2011 r.

NSA wyjaśnił także, że gdyby taki spór faktycznie zaistniał, to ustalenie wysokości tej opłaty powinno było nastąpić w decyzji wydanej na podstawie UFP, lecz mogło to nastąpić przed dniem 12 lipca 2014 r. Po tym dniu brak jest podstaw do wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty na podstawie UFP.

Od dnia 12 lipca 2014 r. decyzja wydawana jest w przypadku sporu o wysokość należnej opłaty ustalonej w DOO (art. 40f ust. 1 w związku z art. 40e UPGiK). W opisanym przypadku taki dokument nie został wystawiony, ponieważ sprawa została zakończona w 2011 r., a zatem na długo przed wejściem w życie UzmUPGiK. Nie ma również podstaw do zastosowania art. 12 UzmUPGiK (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1211/15).